จักรพันธุ์ โปษยกฤต (Chakrabhand Posayakrit)
乍卡潘·萨亚格里
วิจิตรศิลปินแห่งแผ่นดินสยาม

Words: Piyalak Nakayodhin
Photos: Chakrabhand Foundation

ถ้อยความเบื้องต้นของ อาจารย์จักรพันธุ์ โปษยกฤต ศิลปินแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ (จิตรกรรม) ประจำปี พ.ศ. 2543 ผู้เรียกตนเองว่า ‘ช่างเขียน’ สามารถบอกเล่าตัวตนของท่าน ซึ่งทุ่มเทชีวิตให้กับการทำงานศิลปะได้เป็นอย่างดี นับแต่วัยเด็กจวบจนอายุ 75 ปีในปัจจุบัน ท่านสร้างสรรค์ผลงานด้านจิตรกรรมชั้นเลิศครบทุกแขนง ไม่ว่าจะเป็นจิตรกรรมไทยประเพณีหรือศิลปะร่วมสมัย จนได้รับการยกย่องเป็น 1 ใน 52 นายช่างเอกในรอบ 200 ปีแห่งกรุงรัตนโกสินทร์

สำหรับสุนทรียภาพแห่งผลงานศิลปกรรมของท่านนั้น ทั้งงดงามอ่อนช้อยในลายเส้นและความสมจริง จึงตราตรึงทุกผู้คนให้มิอาจละสายตาและต่างพากันศรัทธาทวีคูณเมื่อรับรู้ถึงวิธีการทำงานอันประณีตของอาจารย์ ผ่านคำบอกเล่าของวัลลภิศร์ สดประเสริฐ ลูกศิษย์ผู้ร่วมทำงานกับอาจารย์มาอย่างยาวนาน และเป็นหนึ่งในเรี่ยวแรงสำคัญของ มูลนิธิจักรพันธุ์ โปษยกฤต ซึ่งมุ่งหวังทำนุบำรุงศิลปะและศาสนา โดยเก็บรวบรวมสร้างสรรค์ อนุรักษ์ และถ่ายทอดวิชาความรู้ ศิลปวัฒนธรรมประจำชาติหลายแขนง

“ผลงานที่อาจารย์ทำก็คือครู วิธีการทำงานของท่านคือการสอนที่สำคัญมาก อย่างเขียนภาพเหมือน โดยทั่วไปจะร่างหน้าก่อน แต่ในเฟรมขาวๆ บางครั้งอาจารย์กลับลงแบ็กกราวด์ก่อน แล้วกันเป็นรูปโครงตัวบุคคล ซึ่งดูแล้วมหัศจรรย์ แต่แท้จริงนั่นคือพื้นฐาน ท่านบอกวิธีดูภาพเหมือนให้แม่น ให้ดูจากพื้นอากาศด้านหลังสิ่งของ โครงหน้าของบุคคลที่ตัดกัน นี่คือหลักวิชาหรือดูภาพสีน้ำของอาจารย์ ไม่ว่าจะเป็นภาพเหมือนคน หุ่นนิ่ง ป่าเขา หรือวิวทะเล จะเห็นว่าไม่มีรอยดินสอเพราะท่านไม่ได้ร่าง แต่ท่านเขียนสีลงไปบนกระดาษเลย ซึ่งต้องแม่นยำมาก ส่วนการใช้โครงสี การประสานสี ศิลปินจะศึกษามาจากผลงานเหมือนอาจารย์และพวกผมเรียนมาจากภาพวาดฝาผนัง เราดูแล้วไปศึกษากันต่อถึงวิธีทำ วิธีจัดวาง อีกทั้งท่านเป็นพิถีพิถันกับเรื่องความสะอาดมาก สีจึงออกมาสะอาด ภาพจึงออกมาหมดจด นี่คือหัวใจของการทำงานเลย

“อย่างภาพดอกบัวบึงสายไหม หรือภาพพระคงคา เป็นภาพที่อาจารย์เขียนขึ้นมาจากการเช็ดพู่กัน คือเวลาเขียนสีน้ำมัน ท่านใช้พู่กันเยอะมาก ไม่เขียนไปล้างไป เพราะจะทำให้น้ำมันสนที่ล้างพู่กันลงไปในภาพ ภาพอาจารย์จึงสีสะอาด ท่านใช้ผ้าเช็ดซึ่งมันจะมีพัฒนาการไม่หยุดอยู่กับที่ คือก่อนล้างพู่กันทุกด้ามที่ใช้ท่านเอามาเช็ดสีลงบนเฟรมขาวๆ แล้ววันหนึ่งเฟรมนั้นจะเป็นภาพสวยๆ คือ แทนที่จะเช็ดสีทิ้งไป ท่านจะดูและวางแผนสร้างโครงสีไว้บนนั้น ว่าควรเป็นภาพอะไร ทิ้งพื้นที่ขาวๆ บางส่วน เช็ดพื้นที่รอบๆ แล้ว หลังจากนั้นพอเกิดแรงบันดาลใจ ท่านค่อยมาเลือกเฟรมเขียน”

จากพื้นฐานวิชาวาดเส้นและเขียนภาพดังกล่าวของอาจารย์จักรพันธุ์ ทำให้ท่านมีความแม่นยำในการทำงานยิ่งนัก ทั้งงานเขียนลายไทย ภาพวาด ผลงานปั้น ไปจนถึงการเชิดหุ่นกระบอก ท่านก็เชิดได้อย่างถูกต้องทุกองศา

“ความที่ท่านเป็นคนเคร่งครัด แม้เอาหลักวิชาของครูที่รำเรียนมาคลี่คลาย ท่านก็ไม่หลุดไปจากวิชา เสมือนเอาประสบการณ์ของตัวท่านไปผนวกกับวิชาของครู งานแต่ละชิ้นจึงเท่ากับเป็นการขอบคุณครูบาอาจารย์ไปด้วย นี่แหละความกตัญญูของท่าน นอกจากนั้นในความเป็นครูท่านก็ยังมีเมตตาต่อลูกศิษย์ลูกหา แม้เวลาเจ็บป่วยยังห่วงใยทุกคน  ท่านไม่ค่อยคิดถึงตัวเอง เวลาทำอะไรจึงทำได้ดี เพราะมีตัวเองใส่เข้าไปน้อย เวลาเขียนภาพก็ไปกับภาพ เวลาเชิดหุ่นก็ไปกับหุ่น ท่านไม่ได้เป็นนายจักรพันธุ์ แต่เป็นสิ่งนั้น ทำสิ่งนั้นให้ดีที่สุด เป็นศิลปินที่พุ่งไปกับงานและแรงบันดาลใจ ผมว่าสิ่งนี้คือหัวใจของงานศิลปะของท่าน” วัลลภิศร์กล่าว

ความเป็นศิลปินอย่างแท้จริง ผสานกับการทำงานวิจิตรศิลป์ทุกแขนงอย่างหาใครเทียบยากนี้เอง ทำให้ทุกคนต่างชื่นชมผลงานของท่านอย่างไม่เสื่อมคลาย จนปลายปีที่แล้วนับเป็นโอกาสพิเศษ เมื่อมูลนิธิจักรพันธุ์ โปษยกฤต ได้จัดนิทรรศการครั้งแรกในรอบ 15 ปีของอาจารย์ขึ้น ณ พื้นที่จัดแสดง มูลนิธิจักรพันธุ์ โปษยกฤต ถนนสุขุมวิท 63 เพื่อให้ผู้ชมได้เข้าชมผลงานชิ้นเอกอย่างเต็มรูปแบบ และที่สำคัญปี พ.ศ. 2562 นี้ ยังได้มีการจัดแสดงนิทรรศการหมุนเวียนของท่านอย่างต่อเนื่องอีก โดยหมุนเวียนทุก 4 เดือน ด้วยการจัดแสดงทั้งที่มูลนิธิฯ และพิพิธภัณฑ์จักรพันธุ์ โปษยกฤต บนถนนสุขาภิบาล 5 กรุงเทพฯ ซึ่งคาดว่าจะแล้วเสร็จเร็วๆ นี้ เพื่อเป็นแหล่งเรียนรู้ทางศิลปะ และรวบรวมศิลปวัตถุสำคัญของชาติ พร้อมกับมีโรงมหรสพจัดแสดงหุ่นกระบอกที่สมบูรณ์ที่สุดแห่งแรกในประเทศด้วย

มูลนิธิจักรพันธุ์ โปษยเกตุ
เลขที่ 49/1 ซอยสุขุมวิท 63 (เอกมัย) แขวงคลองตันเหนือ เขตวัฒนา กรุงเทพฯ 10110
โทร. 0 2392 7754, 087 332 5467
ติดตามรายละเอียดได้ที่ www.chakrabhand.com

Chakrabhand Posayakrit
A Master of Traditional Thai Art

“As a painter, I believe nothing reflects life better than a painting.”
Chakrabhand Posayakrit
November, 2012

Chakrabhand Posayakrit, recognised as a National Artist in Painting in 2000, prefers to call himself a painter rather than an artist. Chakrabhand, 75, has created a vast body of work spanning painting, sculpture and puppetry. Among his acclaimed masterpieces are traditional Thai and contemporary paintings.

Vallabhis Sodprasert, deputy director of the Chakrabhand Posayakrit Foundation, has worked alongside the artist for many years to preserve Thailand’s artistic and cultural heritage and share that knowledge with the public. Vallabhis says Chakrabhand’s magnificent paintings show fine brush strokes and subtle realism.

“Ajarn Chakrabhand’s artworks are like a teacher. In portrait painting, painters generally start with the subject’s face and then the background. But Ajarn Chakrabhand focusses on the background first. In his portraits, the face shows a striking contrast with the background. His watercolours never reveal pencil sketches as he doesn’t use a pencil at all. He only uses paints to create sketches that shows a high degree of precision.

“In creating oil paintings of the ‘Lotuses from the pond at Saimai’ and ‘Goddess Ganga’, Ajarn Chakrabhand used quite a few paint brushes. He rarely cleaned his brushes, preferring to use new ones. He didn’t want to use turpentine to clean paint from his brushes because the thinner would tamper with his paintings. But when  he had to clean his brush with turpentine, he would wash the paint off his brush with turpentine, he would wash the paint off his brush by painting on another blank canvas and wipe off the oil with a piece of cloth,” says Vallabhis.

His paintings of Thai motifs, portraits and puppets reflect his good grounding in drawing and painting as well as incredible precision.

“As he’s a highly disciplined painter, he always reflects his loyalty to traditional techniques of his teachers in his masterpieces. It’s like he incorporates his own experience into what he’s learned from his teachers. The result is works of art that are a tribute to his masters. When he creates a painting, he gives his all. When he operates a puppet, he’s no longer Ajarn Chakrabhand, but becomes one with the character,” Vallabhis says.

Give his artistic prowess and extensive body of work across different genres, Chakrabhand remains a highly respected artist who’s gained the admiration of lots of people. Following the success of his art exhibition that was staged for the first time in 15 years late last year, the Chakrabhand Posayakrit Foundation on Sukhumvit Soi 63 is hosting another exhibition soon. The exhibition will also be staged at the soon-to-open Chakrabhadn Posayakrit Museum on Sukhaphiban 5 Road. The museum will serve as an art centre and a repository of art and artifacts of the kingdom. It also houses Thailand’s first dedicated puppetry theatre.

The Chakrabhand Posayakrit Foundation is at 49/1 Soi Sukhumvit 63, Klongton Nua, Vadhana district, Bangkok 10110.

Call 0 2392 7754, 087 332 5467. Visit www.chakrabhand.org.

乍卡潘·萨亚格里
罗之精美艺术家

“名为「画家」没有什么文章比作品更好的描述自己”
乍卡潘·波萨亚格里
2012年11月

2000年泰国国家艺术家视觉艺术系(绘画)——乍卡潘·波萨亚格里艺术家的上述名言可以精确的讲诉他一生对艺术的贡献。

乍卡潘老师的艺术审美,呈现精致生动,让人目不转睛,而通过乍卡潘老师的学生——湾拉批先生讲述老师的慈爱创作艺术的热情,更让我们加深对老师的艺术的崇拜。

“老师的作品就是杰作,而通过他塑造艺术的独特方法,也是重要的课程,如肖像画,老师更注重的是背景,要先从背景和脸型观看,抓住焦点,不用素描,直接画画,至于用色方法,要计划好再涂上颜色,且老师一向对干净很严谨,于是他的画就显得清澈干净”。

乍卡潘老师的精准技术不论是画画和雕塑,甚至木偶操纵也是非常的精美绝伦,因为每次的创作,老师都将他的灵魂和爱心投入进去,创出最好并充满着灵感的艺术,而这就是老师作品的关键”。

凭借乍卡潘老师的难以伦比之精美艺术,让人们不间断的欣赏,而在此之际,在2019年的每个季度将连续轮换的在乍卡潘·波萨亚格里基金和乍卡潘·波萨亚格里博物馆举办乍卡潘先生的杰作展览。其博物馆将作为学习艺术和聚集国家艺术古董之地点和泰国第一最完美的牵线木偶剧院。

  • 乍卡潘·波萨亚格里基金曼谷素坤逸63巷(伊卡迈)瓦塔纳县孔丹北区,邮编:10110,电话:0 2392 7754, 087 332 5467,详情:www.chakrabhand.org。
Show Buttons
Hide Buttons